شما نظر دهید/ بایدن یا ترامپ؛ ریاست جمهوری کدام یک بیشتر به نفع ایران است؟
  • فرشاد کریمی
  • 37 روز پیش
  • 5:44 ب.ظ

جو بایدن؛ فواید احتمالی انتخاب معاون اوباما برای ایران

علی الظاهر انتخاب جو بایدن بیشتر به نفع ایران است. ترامپ در دور اول ریاست جمهوری اش ابتدا از برجام خارج شد و بعد هم سخت‌ترین تحریم‌ها را علیه کشورمان اعمال کرد. همزمان اقدامات خصمانه منطقه‌ای او و به خصوص شهادت سردار سلیمانی، منطقه را تا آستانه آغاز یک جنگ بزرگ پیش برد.

در مقابل، بایدن حرف از بازگشت به برجام می‌زند. معاون سابق اوباما  مدتی پیش که زمزمه جدی شدن حضورش در انتخابات شنیده شد در یادداشتی نوشت که اگر در انتخابات ریاست‌جمهوری پیروز شود سه کار انجام خواهد داد. وی با بیان اینکه ترامپ به جای پایان دادن به «جنگ‌های بی‌پایان» آمریکا، این کشور را به آغاز جنگی جدید نزدیک کرد، نوشت: خبر خوب اما این است که راه بهتری هم وجود دارد. اگر من رئیس‌جمهور شوم، نخست آنکه برای ممانعت از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای متعهد خواهم بود. دوم اینکه به تهران راهی معتبر برای بازگشت به دیپلماسی پیشنهاد می‌کنم. وی در این خصوص توضیح داد: به این معنا که اگر ایران به اجرای کامل تعهداتش در قبال توافق هسته‌ای (برجام) بازگردد، آمریکا نیز به‌عنوان نقطه شروع مذاکرات به توافق باز خواهد گشت.

 بایدن درخصوص سومین اقدامش نیز مدعی شد: به عملکردمان در رابطه با عقب راندن فعالیت‌های ثبات‌زدای ایران، که دوستان و شرکای ما را در منطقه تهدید می‌کند، ادامه خواهیم داد... آمریکا با اسرائیل همکاری نزدیکی خواهد داشت تا مطمئن شود می‌تواند از خود در برابر ایران و گروه‌های نیابتی‌اش دفاع کند. ما به استفاده از تحریم‌های هدفمند علیه نقض حقوق‌بشر، حمایت از تروریسم و برنامه موشکی بالستیک ایران ادامه می‌دهیم.

این بحث‌ها و اظهارات در روزهای بعد هم تکرار شد. بایدن در کمپین انتخاباتی اش از برجام دفاع کرد و ترامپ را به علت خروج از این توافقنامه شماتت کرد. با اینکه بایدن همزمان ایران را تهدید به اعمال تحریم‌ها از طرق دیگری کرد اما دلیل اصل تاکیدش بر برجام، برخی رسانه‌ها و تحلیلگران عموما اصلاح طلب معتقدند بایدن انتخاب بهتری از ترامپ است چرا که با بازگشت به برجام هم منافع ایران تامین می‎‌شود و هم  لغو تحریم ها باز می‌گردد و البته دولت ایران هم تا حدی از زیر فشار اقتصادی و سیاسی بیرون می‌آید.

در همین رابطه، روزنامه شرق مدتی پیش نوشت:  اگر ترامپ بتواند با سودمندی از هر ابزار در انتخابات برنده شود، میزان فشارآمریکا بر ایران و اقتصاد ایران و نیز بر هم‌پیمانان تازه ایران مانند چین و روسیه افزایش خواهد یافت. اما اگر جو بایدن، نامزد دموکرات‌ها، برنده انتخابات ریاست‌جمهوری شود، انتخاب او چه تأثیری بر اقتصاد ایران خواهد گذاشت؟ نخستین تأثیر آن کاهش فشار اقتصادی خواهد بود که ترامپ در دو، سه سال گذشته بر اقتصاد ایران تحمیل کرده است. کاهش فشار به این معنی نیست که دموکرات‌ها عاشق چشم و ابروی ایران هستند، به این معنی هم نیست که دموکرات‌ها از پیمان همکاری ایران و چین و روسیه خوششان می‌آید؛ اما دموکرات‌ها جنسا نرم‌تر از جمهوری‌خواهان هستند.

از نظر روزنامه شرق، روی‌کارآمدن دموکرات‌ها در آمریکا در سال آینده میلادی به احتمال بسیار زیاد فشار کنونی اقتصادی‌ای را که ترامپ بر ایران وارد کرده، تعدیل خواهد کرد. از جمله این تعدیل‌ها، آزادی هرچند نسبی ایران در زمینه فروش نفت خواهد بود. طبق گفته شرق، اگر با انتخاب بایدن فروش نفت ایران آغاز شود و به‌تدریج گسترش یابد، بحران اقتصادی کنونی ایران به‌تدریج فروکش خواهد کرد. با آزادی تدریجی صادرات کالاهای دیگر هم درآمد دولت و هم درآمد مردم افزایش خواهد یافت، زیرا 70 درصد اقتصاد کنونی ایران در دست دولت یا نهادهای حکومتی است.

همچنین بسیاری معتقدند قدرت گیری بایدن باعث کاهش تنش منطقه‌ای ایران می‌شود؛ چراکه او از جمله مخالفان توافقات 4 ساله ترامپ با رژیم صهیونیستی است. بایدن مدتی پیش  طی سخنرانی در همایش لابی صهیونیستی «جِی استریت»، مدعی شد ترامپ با خروج از توافق هسته‌ای ایران، رژیم اسرائیل را در خطر قرار داده و همچنین با پذیرش تئوری‌های توطئه راست‌های افراطی، جامعه یهودیان آمریکا را نیز به خطر انداخته است. وی در این سخنرانی ضمن اعلام حمایت مجدد خود از راهکار دو دولتی برای پایان دادن به مناقشات فلسطین-اسرائیل، تأکید کرد: آن راهکار، تنها مسیر برای تأمین امنیت طولانی‌مدت اسرائیل و همزمان حفظ هویت یهودی و دموکراتیک آن است. آن همچنین تنها راه برای مطمئن شدن از این است که فلسطینی‌ها نیز دولتی برای خودشان داشته باشند.

اشک‌ها و لبخندهای بایدن؛ نقاط ضعف رقیب ترامپ چیست؟

 بسیاری معتقدند بایدن در مورد اجرای برجام زیاد جدی نیست و اگر هم به آن بازگردد آنقدر بر ایران فشار می‌آورد تا بار دیگر تحریم‌ها بازگردد. طبق گفته اندیشکده (Responsible Statecraft)  نگرانی زمانی بیشتر می‌شود که به اظهارات اطرافیان بایدن در مورد "برجام" نگاهی بیندازیم. به طور مثال، " تونی بلینکن" (Tony Blinken)  که شاید مشاور امنیت ملی دولت بایدن شود، به طور صریح از بازگشت بدون شرط به برجام سخن نگفته است. هر چند هم بایدن و هم اطرافیانش اعلام کرده‌اند که برجام تنها راه‌حل برای جبران خطاهای گذشته است اما بلینکن در چند موضع اعلام کرده که آمریکای بایدن حاضر است بعد از اینکه ایران به تعهداتش در چارچوب برجام عمل کند به برجام باز گردد(در بالا دیدیم که خود بایدن هم بر این امر تاکید کرد). این اظهار نظر به خوبی نشان می‌دهد که بلینکن سعی دارد توپ را در زمین ایران بیندازد درحالی که اکنون توپ در زمین آمریکاست؛ این آمریکا بوده که ابتدا از برجام خارج شده و کاهش تعهدات هسته‌ای هم واکنش ایران به این اقدام آمریکاست. در نتیجه کشوری که باید ابتدا اقدام کند ایالات متحده است. آمریکای بایدن ابتدا باید به برجام بازگردد و تحریم‌ها را بردارد تا ایران هم به تعهدات برجامی بازگشته و در چارچوب آن عمل کند.

طبق گفته اسکات جنینگز (Scott Jennings) رایزن جمهوری خواه و یکی از تحلیلگران سی‌ان‌ان بایدن ذاتا ضعیف است و در بسیاری از موارد به راحتی می‌تواند تحت تاثیر اطرافیانش قرار بگیرد. از این جهت اظهارات بلینکن می‌تواند مهم باشد چرا که ممکن است روزی تبدیل به سیاست دولت بایدن گردد.

ترامپ و سیاست چماق و هویج؛ از تهدید به جنگ تا توافق هفته‌ای

در آن طرف اما، بسیاری معتقدند انتخاب ترامپ آنقدرها هم که به نظر می‌رسد بد نیست. همین دیروز ترامپ وعده توافق با ایران را بعد از انتخابات داد. او چند روز پیش هم در یک کنفرانس خبری آنلاین گفت در صورت پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری،  ایران "خیلی سریع" توافقی را با ایالات متحده امضا می‌کند. ترامپ که برای پیروزی در این انتخابات به شدت به وعده توافق با ایران احتیاج دارد، گفت: اگر ما پیروز شویم، ایران خیلی سریع می‌آید و توافقی را با ما امضا می‌کند. من می‌گویم ظرف یک هفته، اما اجازه دهید یک ماه به خودمان فرصت دهیم .

اما پرسش مهم این است که ترامپ از چه طریقی به این توافق دست پیدا می‌کند. همه می‌دانند که او شخصیتی ناهمگون و غیر قابل پیش بینی دارد. بسیاری ترسشان این است که او قبل از انتخابات یا بعد از آن جنگی راه انداخته و از این طریق سعی در مجبور کردن ایران به مذاکره کند. مدیرعامل خبرگزاری ایرنا مدتی پیش در توییتی  از این ادعا پرده برداری کرد. رضا نوروزپور در این رابطه نوشت: "‏سورپرایز اکتبر... پاتریک تروس، سفیر اسبق آمریکا در قطر نوشته ترامپ برای رأی آوردن مجدد به ایران حمله می‌کند و انتخاب آبرامز به همین دلیل است. او می گوید پمپئو و آبرامز او را متقاعد کرده‌اند آمریکایی‌ها هرگز رئیس جمهورِ زمان جنگ را از کاخ سفید بیرون نمی‌کنند".

این سخنی است که چندی پیش نیز یک تحلیلگر آمریکایی در گفت و گوی خود با خبرنگار خبر فوری بر آن تاکید کرد. پروفسور فرارو تاکید کرد که ترامپ برای تعویق انتخابات یا ملتهب شدن اوضاع می‌تواند یک جنگ خارجی را آغاز کند.

نفع ایران در کدام است؛ انتخاب ترامپ، بایدن یا هیچکدام؟

اکنون بار دیگر به پرسش ابتدایی خود باز می‌گردیم: ترامپ، بایدن یا هیچکدام؟ برخی معتقدند انتخاب بایدن بیشتر به نفع ایران است چرا که او به برجام باز می‌گردد و حداقل مانند ترامپ سودای جنگ ندارد. برخی دیگر معتقدند بحث جنگ از جانب ترامپ بلوفی بیش نیست و اتفاقا انتخاب او بیشتر به نفع ایران است چرا که سازمان ملل  و به خصوص اروپا رابطه خوبی با دولت او ندارند و دولت جمهوری خواهان قدرت لابی با سازمان های بین المللی را ندارد. این در حالی است که بایدن دموکرات به خوبی می‌تواند سازمان ملل  و اروپا را با خود همراه کرده و همان اقداماتی را علیه ایران بکند که اوباما کرد. برخی دیگر نیز معتقدند "سگ زرد برادر شغال است" و انتخاب ترامپ  و بایدن فرقی برای ایران ندارد. این افراد معتقدند مشکل اصلی ایران و آمریکا نه بحث هسته ای بلکه سیاست‌های منطقه‌ای و پیشرفت تسلیحاتی ایران است و تا ایران این سیاست‌ها را تغییر ندهد این مشکلات ادامه خواهد داشت و چون ایران به هیچ وجه حاضر به تغییر سیاست‌های کلی خود نیست، پس مشکلات ایران و آمریکا چه با انتخاب بایدن و چه با بقای ترامپ سر جایش خواهد ماند.


دیدگاه شما
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments